Mỹ-Israel không kích Iran: Xung đột Trung Đông đẩy giá dầu vượt ngưỡng kiểm soát

02/03/2026 distil_boss

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Mỹ-Israel không kích quy mô lớn vào Iran từ 28/2, Tehran đáp trả tên lửa, giá dầu-khí tăng vọt.
Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết thuế quan Trump bất hợp pháp, buộc Nhà Trắng điều chỉnh chiến lược thương mại.
Giá cao su toàn cầu tăng 3-11,5% nhờ nguồn cung thắt chặt mùa thấp điểm Thái Lan-Indonesia.

1. Mỹ-Israel tấn công Iran: Nguy cơ gián đoạn 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu

Chiến dịch không kích lớn nhất nhiều năm của Mỹ và Israel nhắm hạ tầng quân sự, tên lửa và lãnh đạo cấp cao Iran từ 28/2/2026, dẫn đến Tehran đáp trả bằng tên lửa-UAV vào Israel và căn cứ Mỹ[4][2]. Xung đột lan rộng đe dọa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển 1/5 dầu mỏ và 20% LNG thế giới, đẩy giá dầu thô và khí đốt tăng vọt, vàng vượt 5.200 USD/ounce[1][2][5][6][7]. Nếu leo thang, nguồn cung dầu mất 10-20%, giá vọt 130-200 USD/thùng, gây cú sốc lạm phát toàn cầu[8].

2. Tòa án Mỹ bác thuế quan Trump: Lỗ hổng chiến lược thương mại lộ rõ

Ngày 20/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết thuế quan theo Đạo luật IEEPA của Trump bất hợp pháp, buộc Nhà Trắng cắt giảm để tránh mất lòng cử tri giữa lạm phát cao và bầu cử giữa kỳ[3]. Mỹ giữ thông điệp cứng rắn nhưng trì hoãn leo thang đến sau tháng 11, tận dụng phán quyết làm “lá chắn pháp lý” che đậy nhượng bộ, làm suy yếu đòn bẩy thương mại với Trung Quốc và đối tác[3].

3. Giá cao su vọt 11,5% Thái Lan: Nguồn cung đứt gãy mùa thấp điểm

Giá cao su kỳ hạn tháng 3/2026 tăng 0,3% lên 72 baht/kg Thái Lan, 368 yen/kg Nhật, 17.055 NDT/tấn Trung Quốc; tháng 2 tăng tổng 11,5% Thái Lan, 6,9% Nhật[2]. Mưa lớn Thái Lan-Indonesia giảm sản lượng, xuất khẩu Thái tháng 1 giảm 10% còn 351.000 tấn, EU nhập giảm 10% năm 2025, đẩy chi phí sản xuất ô tô-điện toàn cầu tăng 2-5%[2].

Nhận định tổng quan

Mỹ-Israel nắm lợi thế quân sự ngắn hạn ở Trung Đông nhưng phơi bày điểm mù: gián đoạn Hormuz sẽ đảo ngược chuỗi giá trị năng lượng, Iran kiểm soát 20% LNG đẩy lạm phát Mỹ lên 5-7% và Đông Nam Á chịu giá dầu +30%, domino lan sang chứng khoán VN-Index giảm 34 điểm[10]. Thuế quan Trump sụp đổ lộ khoảng trống quyền lực thương mại, Trung Quốc củng cố vị thế xuất khẩu; cao su đứt gãy cảnh báo chuỗi cung ứng Đông Nam Á mong manh, Việt Nam mất 10% xuất khẩu nếu dầu vọt 130 USD[2][8]. Trật tự thế giới nghiêng về bất ổn năng lượng, kinh tế toàn cầu co 1-2% GDP nếu xung đột kéo dài 3 tháng.

DistilHub